Coaching of therapie: wat past bij jou?

← Terug naar blog

Een vraag die ik best vaak krijg is: wat is eigenlijk het verschil tussen coaching en therapie? En eerlijk gezegd snap ik die vraag heel goed, want het kan soms behoorlijk verwarrend zijn. Zeker als je ergens mee zit en niet precies weet waar je het beste terecht kunt.

Ik heb zelf ervaring met beide kanten. Tijdens mijn burn-out ben ik bij een psycholoog geweest, en nu ben ik zelf gecertificeerd coach. Maar ik ben ook op verschillende manieren gecoacht, en dat heeft me laten zien hoe breed coaching eigenlijk is.

Zo heb ik loopbaancoaching gevolgd op een moment dat ik niet goed wist welke kant ik op wilde. Ik had wel een vaag idee, maar het was niet duidelijk genoeg. Die coaching heeft mij veel meer inzicht gegeven in waar mijn talenten liggen, wat de mogelijkheden zijn en wat realistisch is. Ik kwam eruit met een veel helderder en realistischer beeld van wat ik wilde en kon. Die duidelijkheid had ik zonder coaching niet zo snel gekregen.

Daarnaast ben ik op een workation in Barcelona geweest, waar ik ook persoonlijke coachingsessies heb gevolgd. Daar gingen we dieper in op dingen waar ik tegenaan liep, en dat deden we niet alleen door te praten, maar ook met dans, beweging en meditatie. Een totaal andere manier van zelfreflectie dan ik ooit eerder had ervaren, maar ik vond het super leerzaam.

Dus ik heb het van meerdere kanten meegemaakt. Ik vertel je er graag meer over, want het is niet het een óf het ander. Het hangt er heel erg van af waar je tegenaan loopt.

Het verschil, zoals ik het zie

Bij therapie ga je vaak dieper in op de inhoud en het verleden. Een therapeut analyseert de oorzaak van bepaald gedrag. Waarom doe je wat je doet? Waar komt dat vandaan? Wat is er eerder gebeurd dat maakt dat je nu op een bepaalde manier reageert? Het gaat meer over het begrijpen van het waarom.

Bij coaching ligt de focus meer op het hier en nu, en op de toekomst. Het is meer gericht op het positieve: wat kan je nú doen om je doel te bereiken? Een coach richt zich meer op het aanpassen van gedrag. Niet zozeer waarom je iets doet, maar hoe je het anders kunt doen.

Dat is natuurlijk wat zwart-wit uitgelegd, want in de praktijk overlapt het soms. Maar in de kern zit daar het verschil.

Wat zegt de wetenschap?

Het is niet alleen mijn ervaring die dit onderscheid bevestigt. Er is ook wetenschappelijk onderzoek dat laat zien dat beide vormen effectief zijn, maar op verschillende manieren.

Een meta-analyse van Theeboom et al. (2014) onderzocht de effectiviteit van coaching en vond significante positieve effecten op onder andere prestaties, welzijn, coping en zelfregulerend gedrag. Coaching werkt dus aantoonbaar, vooral als het gaat om doelen bereiken en jezelf beter leren aansturen.

Dit wordt verder ondersteund door een recentere meta-analyse van Wang et al. (2022), die aantoonde dat psychologisch onderbouwde coachingmethoden een sterk positief effect hebben op het behalen van doelen en op zelfvertrouwen.

Interessant is ook dat onderzoek van Sagui-Henson et al. (2022) aantoonde dat de werkrelatie tussen coach en cliënt net zo sterk was als die tussen therapeut en cliënt. Dat is goed nieuws, want uit psychotherapie-onderzoek weten we al langer dat de kwaliteit van die werkrelatie een van de belangrijkste voorspellers is van een goed resultaat, ongeacht welke aanpak er wordt gebruikt (Ardito & Rabellino, 2011).

Kortom: het gaat er niet zozeer om of coaching “beter” of “minder” is dan therapie. Het zijn twee verschillende vormen van begeleiding die allebei bewezen effectief zijn, elk voor hun eigen type vraagstuk.

Wanneer naar een therapeut, wanneer naar een coach?

Ik denk dat het er vooral aan ligt hoe zwaar het probleem is waar je tegenaan loopt.

Als je bijvoorbeeld behandeld moet worden voor een trauma, dan moet je bij een therapeut zijn. Die is daar volledig in opgeleid en heeft de kennis en tools om je daarbij te begeleiden. Dat is niet iets waar je een coach voor inschakelt. Zoals Hart et al. (2001) het beschrijven: therapie richt zich op het behandelen van psychische stoornissen en het verwerken van diepe emotionele problematiek, terwijl coaching zich richt op groei en het behalen van persoonlijke doelen.

Maar stel je loopt vast in je werk, of je wilt meer handvatten over hoe je met een conflict om kunt gaan, of je wilt iets bereiken maar je komt er niet uit. Dat zijn allemaal dingen waar je heel goed in gecoacht kunt worden. Grant (2006) beschrijft coaching als een samenwerkingsrelatie gericht op het bereiken van persoonlijke of professionele doelen, waarbij de coach niet adviseert maar faciliteert. Je hebt dan geen therapeut nodig, maar iemand die met je meekijkt, de juiste vragen stelt en je helpt om weer in beweging te komen.

En soms kan het ook allebei waardevol zijn, op verschillende momenten in je leven. Bij mij was dat ook zo. Ik heb eerder in mijn leven een relatie gehad die mij veel pijn en verdriet bracht. Er waren bepaalde stukken die ik niet kon begrijpen, en dat bleef me raken. Ik had er veel last van in mijn dagelijks leven. Door erover in gesprek te gaan met een psycholoog leerde ik de situatie beter te begrijpen en een plek te geven. Dat was therapie: het verleden onderzoeken om het te kunnen verwerken.

Tijdens mijn burn-out was het anders. Mijn begeleider is psycholoog én burn-out coach, en de focus lag veel meer op de coachende kant: handvatten bieden voor hoe ik in het vervolg met uitputtende situaties om kan gaan, meer bewustzijn creëren en sterker in mijn schoenen staan. Niet zozeer terugkijken naar waarom het gebeurde, maar vooruitkijken naar hoe ik het anders kan doen.

Dat illustreert eigenlijk precies het verschil. Soms heb je iemand nodig die je helpt begrijpen wat er is gebeurd, en soms heb je iemand nodig die je helpt met de volgende stap. En soms wil je gewoon duidelijkheid. Zoals bij mijn loopbaancoaching: ik had geen psychische klachten, maar ik wist niet welke kant ik op wilde. Een coach hielp me om daar helder in te krijgen waar mijn talenten liggen en wat realistisch is. Geen therapie nodig, wel iemand die de juiste vragen stelde.

Wat heb jij nu nodig?

Beide vormen van begeleiding zijn waardevol en kunnen elkaar aanvullen. De keuze hangt af van waar je nu staat. Heb je behoefte om te begrijpen wat er in het verleden is gebeurd en dit een plek te geven? Dan is therapie de passende keuze. Wil je juist vooruit, meer inzicht in je patronen en concrete handvatten om anders met dingen om te gaan? Dan kan coaching je daarbij helpen.

En als je twijfelt, is dat heel normaal. Het belangrijkste is dat je ergens begint.